Zdrowy tryb życia Więcej niż liczba na wadze: co tak naprawdę mówi o Twoim zdrowiu skład ciała

Dlatego warto skupić się na składzie ciała, a nie tylko na samej masie ciała, i właśnie dlatego narzędzia, których używamy do monitorowania naszego zdrowia fizycznego, stopniowo ewoluowały, aby to odzwierciedlić.

Co oznacza skład ciała

Skład ciała odnosi się do względnych proporcji kluczowych składników, z których składa się masa ciała: masy tłuszczowej, masy mięśniowej, masy kostnej i wody w organizmie. Każdy z tych elementów opowiada inną historię i ma inny wpływ na stan zdrowia.

Procentowa zawartość tkanki tłuszczowej: Odsetek całkowitej masy ciała stanowiący tkankę tłuszczową. Ma znaczenie dla ryzyka sercowo-naczyniowego, zdrowia metabolicznego i funkcji hormonalnych oraz jest lepszym wskaźnikiem wyników zdrowotnych niż masa całkowita.

Masa mięśniowa (mięśnie szkieletowe): Ilość mięśni w organizmie. Z wiekiem naturalnie maleje, jeśli nie jest aktywnie utrzymywana. Jest powiązana z tempem metabolizmu, sprawnością fizyczną i długoterminową samodzielnością.

Tłuszcz trzewny: Tłuszcz odkładający się wokół narządów wewnętrznych w okolicy brzucha. Różni się od tłuszczu podskórnego (znajdującego się pod skórą) i jest ściślej powiązany z chorobami sercowo-naczyniowymi, cukrzycą typu 2 oraz nadciśnieniem tętniczym.

Woda w organizmie: Procent masy ciała stanowiący wodę. Przydatny wskaźnik stanu nawodnienia, a z upływem czasu także zmian w masie mięśniowej, ponieważ tkanka mięśniowa zatrzymuje znacznie więcej wody niż tkanka tłuszczowa.

Dlaczego sama waga nie oddaje pełnego obrazu sytuacji

Rozważmy dwa typowe i przeciwstawne scenariusze, które ilustrują problem związany z poleganiem wyłącznie na wadze.

Pierwszy dotyczy osoby, której waga mieści się w normie dla danego wzrostu i która na papierze ma zdrowy wskaźnik BMI, ale charakteryzuje się wysokim udziałem tkanki tłuszczowej w stosunku do tkanki mięśniowej. Ten wzorzec, nazywany czasem „otyłością przy normalnej wadze” lub „nadwagą metaboliczną”, wiąże się z wieloma takimi samymi zagrożeniami dla zdrowia, jak nadwaga według konwencjonalnych miar: podwyższonym ciśnieniem krwi, insulinoopornością i zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym. Nic w jej wadze ani wskaźniku BMI nie wskazywałoby na to.

Drugi to osoba, która rozpoczęła regularny trening siłowy i przez kilka miesięcy obserwuje, że jej waga pozostaje na tym samym poziomie lub nawet nieznacznie wzrasta, podczas gdy jej stan zdrowia uległ znacznej poprawie. Mięśnie są gęstsze niż tłuszcz, więc zastąpienie tłuszczu mięśniami może pozostawić całkowitą wagę bez zmian, jednocześnie radykalnie poprawiając skład ciała. Ocenianie postępów wyłącznie na podstawie wagi w tym przypadku byłoby bardzo mylące.

Wskaźnik BMI ma podobne ograniczenia. 

Wskaźnik masy ciała (BMI), czyli masa ciała podzielona przez kwadrat wzrostu, jest użytecznym narzędziem do badań przesiewowych na poziomie populacji, ale na poziomie indywidualnym jest narzędziem mało precyzyjnym. Nie rozróżnia on tłuszczu od mięśni i może błędnie klasyfikować zarówno osoby umięśnione jako osoby z nadwagą, jak i osoby o niezdrowej budowie ciała jako osoby o prawidłowej wadze.

Tłuszcz trzewny: pomiar, który ma największe znaczenie

Spośród wszystkich wskaźników składu ciała poziom tłuszczu trzewnego ma najsilniejszy i najbardziej bezpośredni związek ze zdrowiem układu sercowo-naczyniowego i metabolicznym. W przeciwieństwie do tłuszczu podskórnego, tego, który można uszczypnąć, tłuszcz trzewny otacza narządy wewnętrzne i uwalnia związki zapalne oraz hormony, które wpływają na ciśnienie krwi, wrażliwość na insulinę i poziom cholesterolu.

Tłuszcz trzewny nie jest widoczny z zewnątrz i nie można go oszacować na podstawie masy ciała ani wskaźnika BMI. Można go jednak oszacować za pomocą podłączonych do sieci wag do pomiaru składu ciała wykorzystujących impedancję bioelektryczną – tę samą technologię, co w warunkach klinicznych – co daje wskaźnik, którego standardowa waga po prostu nie jest w stanie zapewnić.

Wysoki poziom tłuszczu trzewnego jest jednym z bardziej praktycznych wskaźników zdrowotnych: dobrze reaguje na ćwiczenia aerobowe, zmiany w diecie i lepszy sen, często zmniejszając się znacząco, zanim nastąpią istotne zmiany w masie ciała.

Masa mięśniowa a zdrowe starzenie się

Od około 30. roku życia dorośli zaczynają tracić masę mięśniową w tempie około 3–5% na dekadę, jeśli nie podejmują aktywnych działań w celu jej utrzymania – proces ten nazywa się sarkopenią. W późniejszym okresie życia utrata masy i siły mięśniowej jest jednym z najważniejszych czynników prognostycznych pogorszenia sprawności fizycznej, upadków i utraty samodzielności.

Śledzenie masy mięśniowej w czasie, a nawet sama świadomość tego, czy pozostaje ona stabilna, rośnie czy maleje, pozwala wcześnie dostrzec zmiany, którym znacznie łatwiej jest zaradzić na wczesnym etapie niż w stadium zaawansowanym. Regularne ćwiczenia oporowe, odpowiednie spożycie białka i dobry sen przyczyniają się do utrzymania masy mięśniowej wraz z wiekiem.

Znaczenie monitorowania w czasie

Pojedynczy pomiar składu ciała dostarcza pewnych informacji. Seria pomiarów wykonywanych w ciągu tygodni i miesięcy jest naprawdę przydatna. Obowiązuje tu ta sama zasada, co w przypadku monitorowania ciśnienia krwi: trendy mają większe znaczenie niż pojedyncze pomiary, a codzienne wahania są normalne i oczekiwane.

Podłączone do sieci wagi do pomiaru składu ciała, które synchronizują pomiary z aplikacją, sprawiają, że tego rodzaju długoterminowe monitorowanie jest proste. Możesz zobaczyć, jak skład Twojego ciała reaguje na zmiany w diecie lub aktywności fizycznej, zidentyfikować wzorce, których pojedyncze ważenie nigdy by nie ujawniło, a w razie potrzeby udostępnić zapis postępów pracownikowi służby zdrowia.

W połączeniu z monitorowaniem ciśnienia krwi dane dotyczące składu ciała dają pełniejszy obraz stanu zdrowia układu sercowo-naczyniowego. Waga, tłuszcz trzewny, ciśnienie krwi i poziom aktywności fizycznej razem dają bardziej miarodajny obraz niż jakikolwiek pojedynczy pomiar, a aplikacja OMRON Connect została zaprojektowana tak, aby zebrać te dane w jednym miejscu.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze wagi z funkcją Bluetooth

Nie wszystkie wagi mierzące skład ciała mierzą te same parametry ani z taką samą dokładnością. Wybierając wagę, warto sprawdzić, czy mierzy ona zarówno tłuszcz trzewny, jak i całkowitą zawartość tłuszczu w organizmie, czy wykorzystuje sprawdzoną metodę impedancji bioelektrycznej oraz czy synchronizuje się z aplikacją, która pozwala śledzić trendy w czasie. Kompatybilność z innymi urządzeniami monitorującymi stan zdrowia, umożliwiająca przeglądanie różnych pomiarów obok siebie, stanowi istotną korzyść praktyczną.

Poznaj ofertę połączonych z internetem wag firmy OMRON: Odkryj z funkcją Bluetooth.

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Jeśli masz obawy dotyczące swojej wagi, składu ciała lub zdrowia układu sercowo-naczyniowego, skonsultuj się z wykwalifikowanym pracownikiem służby zdrowia.

OHEAPP-1145