Wstecz

Astma u dzieci

Aktualizacja: grudzień 2018

Częste infekcje dróg oddechowych, nocny kaszel, zaburzenia oddechowe podczas ruchu i zabawy na świeżym powietrzu — to sytuacje, w których dziecko nie czuje się dobrze. Naturalnie, jako rodzic, chcesz zrobić wszystko, co w twojej mocy, aby pomóc w powrocie dziecka do zdrowia. Diagnoza astmy oskrzelowej początkowo rodzi wiele pytań. Prawdopodobnie poszukujesz najlepszych sposobów leczenia dziecka.

Astma oskrzelowa jest najczęstszą chorobą przewlekłą występującą u dzieci — cierpi na nią niemal co dziesiąte dziecko. U dzieci prognoza powrotu do zdrowia jest jednak całkiem pomyślna. Najpóźniej w okresie dojrzewania jej objawy zanikają u ponad połowy dzieci.

Wczesne rozpoznanie w połączeniu z odpowiednim leczeniem i szkoleniem rodziców oraz dziecka w zakresie odpowiedniego postępowania w przypadku objawów umożliwia dziecku kontrolowanie astmy i beztroskie dzieciństwo.

Przyczyny astmy dziecięcej

Rozróżnienia między astmą alergiczną i niealergiczną dokonuje się na podstawie ich czynników wyzwalających; astma dziecięca jest bardzo często związana z alergiami.

W przypadku astmy alergicznej objawy są wywoływane przez substancje powodujące u dziecka reakcję alergiczną, na przykład sierść zwierzęcą lub pyłek kwiatowy.

Astmę niealergiczną powodują bodźce środowiskowe. Mogą to być infekcje dróg oddechowych lub niektóre substancje drażniące, takie jak zanieczyszczenia wewnątrz i na zewnątrz budynków oraz silne zapachy.

Istnieje również komponent genetyczny, tj. dziedziczna predyspozycja w przypadku rodziców z alergiami lub chorobami dróg oddechowych, która ma znaczenie w rozwoju astmy u dzieci.

Objawy astmy dziecięcej

Do typowych objawów astmy dziecięcej należą: częsty, przerywany kaszel, gwizdanie lub świszczący dźwięk podczas oddychania, skrócony oddech, duszność, uczucie zalegania wydzieliny w drogach oddechowych lub ucisk i ból w klatce piersiowej. Objawy mogą występować w różnych odstępach czasu i z różnym stopniem nasilenia.

Dźwięki towarzyszące oddychaniu u dzieci z astmą

Typowym objawem astmy u niemowląt i dzieci jest gwizdanie (świszczący dźwięk) podczas oddychania. Poza tym dziecko może sprawiać wrażenie zdrowego. Gwiżdżący oddech nasila się podczas wysiłku fizycznego lub uprawiania sportu, a także przy intensywnym śmiechu lub płaczu.

Kaszel jako objaw astmy dziecięcej

Innym powszechnym objawem jest suchy kaszel, który nasila się w nocy. Podobnie jak charakterystyczne dźwięki przy oddychaniu, kaszel występuje intensywniej podczas ćwiczeń, śmiechu i płaczu.

Zaburzenia oddechowe

Ostry atak astmy może prowadzić do zaburzeń oddechowych. U niemowląt i małych dzieci zaburzenia oddechowe sygnalizowane są przez gwałtownie odchylające się nozdrza dziecka podczas oddychania. Występuje również silny skurcz mięśni pod łukiem żebrowym, między żebrami lub w okolicy obojczyka. Ponadto paznokcie i usta mogą zsinieć (stać się niebieskawe).

Starsze dzieci zazwyczaj zdają sobie sprawę, że oddychają z trudem. W konsekwencji zaprzestają zabawy, siadają i podtrzymują się rękoma po obu stronach ciała, aby ułatwić sobie oddychanie.

Inne objawy

Astmie mogą również towarzyszyć nietypowe objawy, takie jak częste przeziębienia, ból brzucha, utrata apetytu, niechęć do picia i ogólne zmęczenie.

Diagnozowanie astmy dziecięcej

Dokładne rozpoznanie uzyskuje się po wykonaniu badania płuc. Nie wszystkie metody oceny czynności płuc są odpowiednie dla dzieci. Badania u niemowląt można wykonać w specjalistycznych klinikach. Od czwartego roku życia czynność płuc u dzieci można ustalić za pomocą spirometrii, która jest badaniem pozwalającym określić, ile powietrza dziecko jest w stanie wdychać i wydychać.

W przypadku podejrzenia występowania alergii przeprowadza się testy alergiczne (badanie krwi i/lub dalsze testy skórne).

Leczenie astmy

Ponieważ astma wieku dziecięcego jest chorobą przewlekłą, głównym celem terapii jest kontrolowanie objawów, tak aby dziecko mogło się swobodnie rozwijać.

Leczenie obejmuje kilka działań. Oprócz przyjmowania leków, dziecko powinno również unikać czynników wyzwalających chorobę (jeśli są one znane).

W celu obniżenia wrażliwości na znane czynniki wyzwalające można przeprowadzić odczulanie, znane również pod nazwą immunoterapii alergenowej. Wiąże się ona z narażeniem dziecka na działanie coraz większych ilości alergenu w celu zmiany odpowiedzi układu odpornościowego na jego obecność. Odczulanie może przynieść obiecujące rezultaty, jeśli udało się określić czynniki wyzwalające i jeśli nie są one zbyt liczne.

W ramach działań uzupełniających można również zachęcać dziecko do ćwiczeń fizycznych i uprawiania sportu. Podczas uprawiania sportu oskrzela rozszerzają się, zwiększa się dopływ tlenu i wzmacniają mięśnie oddechowe. Należy ustalić z pediatrą, jaki rodzaj ćwiczeń jest najbardziej odpowiedni dla dziecka.

Czasami może pomóc zmiana klimatu lub przebywanie w regionie, w którym jest mniej alergenów.

Rodzicom zaleca się, aby uczestniczyli, najlepiej wraz z dzieckiem, w szkoleniu przeznaczonym dla pacjentów. Dostępne są również sesje szkoleniowe dla małych dzieci, podczas których mogą one w zabawny sposób dowiedzieć się, co dzieje się w ich organizmach i jak działa lek. Pomaga im to w zdobyciu większej pewności siebie i lepszym radzeniu sobie z objawami choroby. Uczą się, że wiele dzieci choruje na tę samą chorobę i nie wstydzą się przyjmować leki w obecności przyjaciół i kolegów z klasy.

Farmakologiczne leczenie astmy

Leki stosowane w leczeniu astmy dziecięcej można podzielić na dwie grupy. Leki długotrwale kontrolujące przebieg choroby i działające zapobiegawczo, zwane często „kontrolerami”. Podawanie glikokortykosteroidów jest skuteczną metodą leczenia długoterminowego. Hamują one gotowość zapalną oskrzeli i najlepiej podawać je w postaci wziewnej, tak aby dawka natychmiast docierała do dróg oddechowych.

W przypadku ostrego ataku astmy dostępne są leki o działaniu łagodzącym. Często nazywa się je „lekami doraźnymi”. Ich stosowanie ma na celu jak najszybsze rozszerzenie oskrzeli umożliwiające ponowny przepływ powietrza.

Zapobieganie rozwojowi astmy dziecięcej

Najważniejszym działaniem zapobiegającym objawom tej choroby jest unikanie czynników wyzwalających, które mogą wywołać atak astmy. Zapobieganie jest możliwe tylko wtedy, gdy znane są alergeny i/lub czynniki drażniące. Ponadto długotrwałe leczenie profilaktyczne ma również działanie przeciwzapalne i zapobiegawcze.


Źródła:

GFMK GmbH & Co. KG. Astma u dzieci (niem. Asthma bei Kindern). Na podstawie: http://www.kinder-asthma.com

Niemieckie Towarzystwo Pneumonologii i Chorób Układu Oddechowego. Czym jest astma? (niem. Was ist Asthma?). Na podstawie: http://www.lungenaerzte-im-netz.de/krankheiten/asthma-bronchiale/was-ist-asthma/

Niemieckie Towarzystwo Pneumonologii i Chorób Układu Oddechowego. Jak powszechna jest astma dziecięca? (niem. Wie häufig ist Asthma bei Kindern?). Na podstawie: http://www.lungenaerzte-im-netz.de/krankheiten/asthma-bei-kindern/wie-haeufig-ist-asthma-bei-kindern/

Helmholtz Zentrum München (2018). Jak często występuje astma? (niem. Wie häufig ist Asthma?). Na podstawie: http://www.lungeninformationsdienst.de/krankheiten/asthma/verbreitung/index.html

Helmholtz Zentrum München (2018). Jak leczy się astmę? (niem. Wie wird Asthma behandelt?). Na podstawie: http://www.lungeninformationsdienst.de/krankheiten/asthma/therapien/index.html